المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )

178

التنبيه والإشراف ( فارسي )

و اين مطالب تا بروزگار يزدگرد پسر شهريار كه آخرين پادشاه ايرانيان بود با دقت بسيار ضبط شد . اقوام سلف و نسلهاى گذشته حوادث معتبر و اتفاقات مهم و استقرار ملوك را مبدأ تاريخ خويش ميكردند . اقوامى كه به طوفان قايل بودند آن را مبدأ تاريخ كردند ، پس از آن آشفتگى و تفرقه زبانها را كه در اقليم بابل رخ داد تاريخ سال كردند . مجوسان كه گويند طوفانى كه همه جهان را بگيرد نبوده است ، كيومرث گلشاه را كه بمعنى پادشاه گل است مبدأ تاريخ كرده‌اند . بنزد آنها كيومرث آدم ابو البشر و مبدأ نسل است و نسب همه ايرانيان به دو باز مىگردد ، بطوريكه در همين كتاب در آغاز طبقات ملوك ايران به اجمال و در كتاب‌هاى ديگر بشرح و تفصيل آورده‌ايم . پس از آن قتل داريوش شاه و غلبه اسكندر شاه را مبدأ تاريخ گرفتند ، سپس ظهور اردشير پسر بابك را كه مملكت را متحد كرد و بر ملوك الطوائف غلبه يافت مبدأ تاريخ كردند . بعد از آن سلطنت يزدگرد پسر شهريار پسر خسرو پرويز پسر خسرو انوشيروان پسر قباد شاه را كه آخر ملوكشان بوده تاكنون مبدأ تاريخ دارند و آغاز سال آن روز سه شنبه است . يونانيان و روميان قديم و نبطيان يعنى سريانيان ، ملوك قديم با حوادث مهم را مبدأ تاريخ ميكردند . آنگاه سالهاى اسكندر پسر فيليپس را مبدأ تاريخ كردند و تاكنون تاريخشان بر همين پايه استقرار دارد . در مبدأ تاريخ اسكندر اختلاف هست : بعضى گفته‌اند از آغاز پادشاهى اوست ، بعضى ديگر گفته‌اند از سال هفتم پادشاهى اوست كه از ديار مقدونيه به سوى مغرب و ديگر شهرهاى فرنگ رفت ، و بعضى ديگر آن را از استيلاى وى بر اقليم بابل و كشتن دارا پسر دارا گرفته‌اند ، گروهى ديگر گفته‌اند مبدأ تاريخ